Odnawialne źródła energii pociągają za sobą jedno podstawowe
wyzwanie – stałość i stabilność dostaw niezależnie od warunków
zewnętrznych. Rosnący udział tych źródeł sprawia, że stabilność systemu
elektroenergetycznego coraz częściej zależy od zdolności szybkiego
reagowania na różnice między prognozowaną a rzeczywistą produkcją.
Kluczową rolę odgrywają tu usługi bilansujące – mechanizm, dzięki
któremu operator systemu przesyłowego (PSE) może w czasie rzeczywistym
zwiększać lub zmniejszać moc wybranych jednostek, utrzymując
częstotliwość sieci na wymaganym poziomie. Usługi te, obejmujące rezerwy
FCR, aFRR, mFRR i RR, są nabywane poprzez codzienne aukcje, na które PSE
przeznacza ponad 2 mld zł rocznie. To segment, który właśnie teraz daje
wytwórcom OZE i magazynów energii możliwość osiągania wyjątkowo wysokich
przychodów – zanim rosnąca liczba uczestników naturalnie obniży
stawki.
Historycznie głównymi dostawcami usług bilansujących były elektrownie
konwencjonalne. Reforma rynku z 2024 r. otworzyła jednak drogę dla
instalacji OZE i magazynów energii, które mogą dziś aktywnie
uczestniczyć w aukcjach i zgłaszać swoją elastyczność jako usługę
systemową. To właśnie tym zmianom poświęcony jest najnowszy raport
przygotowany przez Respect Energy – grupę energetyczną z całkowicie
polskim kapitałem.
Dla tych podmiotów oznacza to nowy, stabilny strumień przychodów, w
dużej mierze niezależny od cen energii elektrycznej. Wynagrodzenie
obejmuje utrzymywanie mocy w gotowości oraz ewentualną aktywację. Udział
w rynku bilansowania ogranicza również ryzyko operacyjne – jednostki
zakwalifikowane do świadczenia usług nie są poddawane redysponowaniu nie
rynkowemu, co minimalizuje straty wynikające z niezbilansowania.
Polska na tle Europy
Raport zwraca uwagę na wyjątkowo wysoki poziom cen usług
bilansujących w Polsce. Średnie stawki aFRR – najdroższej i najczęściej
kupowanej rezerwy – wynosiły w 2025 r. około 181 PLN/MW/h. Dla
porównania w Niemczech jest to jedynie 45-55 PLN/MW/h, a w Holandii
80-90 PLN/MW/h. Tak wysoka różnica sprawia, że rynek znajduje się w
fazie, w której pierwsi gracze mogą osiągać wysokie marże, zanim
konkurencja zacznie rosnąć.
Presja cenowa na horyzoncie
Z analizy Respect Energy wynika, że w ciągu najbliższych dwóch lat
struktura rynku ulegnie transformacji. Do systemu ma bowiem trafić ponad
1 GW nowych magazynów energii oraz co najmniej 4 GW instalacji
fotowoltaicznych i wiatrowych spełniających wymagania kwalifikacyjne
PSE.
Wzrost liczby podmiotów świadczących usługi bilansujące naturalnie
przełoży się na presję cenową. Prognozy zakładają spadek stawek rezerw
aFRR o 60-70% do 2027 r.
„Oznacza to, że obecny okres wysokich cen i ograniczonej
konkurencji ma charakter przejściowy, a najbardziej sprzyjające warunki
dla producentów występują właśnie teraz.”
tłumaczy Karol Wolański, Head of Flexibility and Aggregation w
Respect Energy
Według raportu, w perspektywie najbliższych kilku lat usługi
bilansujące przestaną opierać się na aktywach konwencjonalnych, a ich
głównymi dostawcami staną się instalacje odnawialne i magazyny energii
(BESS). Największą rolę odegrają magazyny, które umożliwiają szybkie i
precyzyjne reagowanie na sygnały PSE, szczególnie w usługach FCR i
aFRR.
„Ich zdolność do pracy w trybie 24/7, niezależnie od warunków dodaje i wyjaśnia Maciej Rebajn, Head of BESS w Respect Energy. W raporcie podkreślono, że do końca dekady udział jednostek Karol Wolański podkreśla, że wejście na rynek usług bilansujących W praktyce to właśnie kompetencje operacyjne i analityczne decydują o Wnioski z raportu są jednoznaczne, rynek usług bilansujących w Polsce Pełna treść raportu „Usługi Bilansujące: dlaczego teraz?”: https://respect.energy/kampanie/uslugi-bilansujace-dlaczego-teraz
pogodowych, czyni je naturalnym fundamentem przyszłego rynku usług
bilansujących.”
konwencjonalnych ograniczy się do niezbędnego minimum – głównie
wybranych elektrowni gazowych i szczytowo-pompowychDane i strategia stają się kluczowe
wymaga nie tylko spełnienia wymagań technicznych i integracji z
systemami PSE. Równie istotne są precyzyjne modele prognozowania
produkcji, analiza danych rynkowych, strategia ofertowa dostosowana do
zmienności systemu oraz codzienne zarządzanie pracą aktywów.
efektywności udziału w rynku usług bilansujących. Autorskie narzędzia
Respect Energy takie jak Estymator i Bidder wspierają ten proces,
umożliwiając bieżące dostosowywanie strategii ofertowej do dynamicznych
warunków rynkowych.
znajduje się w fazie przejściowej. Wysokie stawki, ograniczona
konkurencja i rosnący popyt na elastyczność systemu tworzą warunki, z
których najbardziej skorzystają pierwsi uczestnicy. Wraz z kwalifikacją
magazynów energii i instalacji OZE marże zaczną maleć, a rynek stanie
się bardziej wymagający. Dlatego – jak podkreśla Respect Energy – to
właśnie teraz jest najlepszy moment, by przygotować aktywa i zająć
pozycję w segmencie, który w nadchodzących latach odegra kluczową rolę w
transformacji energetycznej.
