Zakończył się proces kwalifikacji PV Zwartowo do świadczenia
usług bilansujących. To pierwsza jednostka odnawialna w Polsce, która
przeszła pełną ścieżkę kwalifikacji, a jednocześnie największa farma
fotowoltaiczna w kraju.
Projekt zrealizowany przez Respect Energy i Goldbeck Solar może
wyznaczyć nowy kierunek dla rynku OZE w Polsce. To pierwszy taki
przypadek wśród jednostek odnawialnych w Polsce. Skala projektu
dodatkowo wzmacnia jego znaczenie: chodzi o największą farmę
fotowoltaiczną w kraju, o mocy zainstalowanej 204 MW.
To ważny moment dla rynku energii, bo pokazuje, że duże źródła
odnawialne mogą nie tylko wytwarzać energię, ale też aktywnie
uczestniczyć w stabilizowaniu systemu elektroenergetycznego. Do tej pory
tego typu usługi kojarzone były głównie z jednostkami konwencjonalnymi.
Teraz po raz pierwszy do gry wchodzi wielkoskalowa fotowoltaika.
Pierwszy Dostawca Usług Bilansujących dla OZE
Proces kwalifikacji trwał wiele miesięcy i rozpoczął się wraz z
reformą rynku bilansującego. Intensywne prace w Zwartowie ruszyły w maju
2025 roku. Długi czas realizacji wynikał ze złożoności samego procesu:
konieczne było nie tylko spełnienie wymagań technicznych i operacyjnych
operatora systemu, ale też zbudowanie odpowiedniego modelu sterowania,
estymacji i komunikacji, który pozwala jednostce odnawialnej działać w
standardzie oczekiwanym od aktywów świadczących usługi systemowe. W
projekcie wykorzystano wyniesiony węzeł LFC dostarczony przez Emerson, a
estymata została opracowana in-house przez Respect Energy. To
właśnie firma Respect Energy została pierwszym DUB (Dostawcą Usług
Bilansujących) dla jednostki OZE w Polsce. Wsparcie techniczne od strony
jednostki i usługi O&M dostarcza firma Goldbeck Solar. Przygotowanie
programu zgodnie z wymaganiami Operatora, przeprowadzenie testów oraz
sporządzenie finalnego protokołu wraz ze sprawozdaniem w ramach procesu
kwalifikacji zrealizowane zostało przez firmę Energopomiar.
Jest to moment przełomowy dla polskiego rynku. PV Zwartowo będzie
mogło wspierać PSE w bilansowaniu systemu, czyli reagować na potrzeby
operatora w momentach, gdy system wymaga redukcji mocy. Jest to
szczególnie istotne w sezonie wiosenno-letnim, kiedy generacja z
fotowoltaiki jest wysoka, a zapotrzebowanie na usługi bilansujące w dół
rośnie. To właśnie wtedy ceny mocy bilansujących są najwyższe, a farmy
fotowoltaiczne mogą najlepiej wykorzystać swój potencjał operacyjny i
biznesowy. W praktyce oznacza to przejście od modelu, w którym
instalacje OZE są redysponowane nierynkowo, do modelu, w którym mogą
świadczyć usługi na rzecz systemu za wynagrodzeniem. W kontekście coraz
częstszych informacji o nierynkowym redysponowaniu farm odnawialnych
projekt w Zwartowie pokazuje alternatywny kierunek rozwoju rynku.
Zamiast ponosić skutki przymusowych ograniczeń pracy i generować
dodatkowe ryzyka dla podmiotów odpowiedzialnych za bilansowanie,
jednostka może uczestniczyć w rynku w sposób przewidywalny, rynkowy i
korzystny zarówno dla systemu, jak i właściciela aktywa.
OZE wchodzi na inny poziom rozwoju w Polsce
To jeden z powodów, dla których projekt może być postrzegany szerzej
niż tylko jako sukces pojedynczej farmy PV. Pokazuje bowiem kierunek
rozwoju całego sektora: w stronę większej elastyczności, lepszego
zarządzania profilem pracy instalacji i coraz ściślejszego powiązania
OZE z usługami systemowymi. W naturalny sposób wpisuje się to również w
szerszą dyskusję o roli magazynowania energii, które w kolejnych latach
będzie jednym z kluczowych narzędzi zwiększających wartość i użyteczność
źródeł odnawialnych.
Zostanie pierwszym w Polsce Dostawcą Usług Bilansujących dla
aktywów OZE, poprzez uruchomienie tej usługi na farmie PV Zwartowo, to
ważny moment nie tylko dla Respect Energy, ale dla całego rynku.
Udowadnia, że odnawialne źródła energii mogą aktywnie wspierać
elastyczność systemu i odpowiadać na potrzeby rynku. Rozwijamy unikalny
produkt, który otwiera nowe możliwości dla właścicieli OZE, magazynów
energii i elektrociepłowni, chcących maksymalizować przychody z
eksploatacji swoich aktywów.
mówi Roch Baranowski, Prezes Zarządu Respect Energy Holding S.A.
Z perspektywy operatora systemu taki projekt oznacza poszerzenie
katalogu aktywów, które mogą wspierać bezpieczną pracę krajowego systemu
elektroenergetycznego. Z perspektywy właścicieli instalacji odnawialnych
to z kolei sygnał, że rynek zaczyna wynagradzać nie tylko samą
generację, ale również zdolność do aktywnego zarządzania produkcją.
Projekt został zrealizowany w ścisłej współpracy z Goldbeck Solar,
współwłaścicielem i operatorem farmy PV Zwartowo. Kwalifikacja do
świadczenia usług bilansujących oznacza nową funkcję techniczną
instalacji i nowy model monetyzacji elastyczności aktywa.
„Tego typu usługi pozwalają aktywom odnawialnym wyjść poza
rolę biernych uczestników rynku. Chronią przed ryzykiem spadków,
stabilizują przepływy pieniężne i umożliwiają farmom PV aktywne
wspieranie stabilności systemu.”
mówi Affan Ahsan, Head of Asset Management w GOLDBECK SOLAR.
W realizacji projektu kluczową rolę odegrały również rozwiązania
sterowania i komunikacji dostarczone przez firmę Emerson, posiadającą
wieloletnie doświadczenie w sektorze energetycznym.
„Doświadczenie zdobywane wcześniej przy jednostkach
konwencjonalnych dziś można skutecznie przenosić także do projektów
odnawialnych. To naturalny kierunek rozwoju rynku – zaawansowane
narzędzia sterowania i integracji stają się coraz ważniejsze także dla
wielkoskalowych instalacji OZE”
mówi Maciej Wegiera, Kierownik Działu Realizacji Projektów z
Emerson.
Także z perspektywy technicznej i regulacyjnej projekt potwierdza
rosnącą dojrzałość źródeł odnawialnych – nowoczesne jednostki odnawialne
mogą spełniać rygorystyczne wymagania operatora.
„Rozwój systemów sterowania oraz integracji z automatyką
systemową powoduje, że jednostki OZE w coraz większym stopniu zyskują
zdolność do pracy regulacyjnej i udziału w mechanizmach bilansowania
systemu. Dobrze przygotowane instalacje są w stanie skutecznie
odpowiadać na wymagania Operatora i uczestniczyć w usługach systemowych
na poziomie jakości przez niego oczekiwanym.”
mówi Szymon Pająk, kierownik Działu Automatyki w „Energopomiar” Sp.
z o.o.
Respect Energy podkreśla, że zdobyte doświadczenia chce wykorzystać w
kolejnych projektach realizowanych wspólnie z klientami zainteresowanymi
maksymalizacją przychodów z eksploatacji jednostek odnawialnych,
magazynów energii oraz elektrociepłowni.
„Wykazaliśmy kompetencje w obszarze integracji źródeł energii
z rynkiem bilansującym. Elastyczność systemowa staje się realnym
produktem i realnym źródłem wartości. Chcemy rozwijać go dalej razem z
partnerami, którzy szukają nowych sposobów na zwiększanie efektywności i
rentowności swoich aktywów.”
dodaje Karol Wolański, Head of Flexibility and Aggregation w Respect
Energy.
Kwalifikacja PV Zwartowo to sukces oparty na współpracy i sygnał dla
całego rynku OZE oraz wszystkich jego uczestników i interesariuszy, że
polski rynek właśnie wszedł w nową fazę rozwoju.
